Danseres Nancy Euverink: ‘Onderdrukte Emotie is Niets voor Mij’

door GERARD MOSTERD • fotografie ARMANDO ELLO


Het Nederlands Dans Theater is een van de meest toonaangevende dansgezelschappen ter wereld. Binnen het gezelschap zelf neemt Nancy Euverink al zeventien jaar een vooraanstaande positie in. Over de kracht en de kwetsbaarheid van een uitzonderlijk talent.

‘Ik geef heel veel, maar daar voel ik me gelukkig bij.’

Aan een tafeltje in het Haagse Filmhuis zit ik naast de frêle danseres Nancy Euverink. Ze drinkt een glas wijn en rookt sigaret – een onmisbaar accessoire in de danswereld. Geanimeerd, maar met Indische bescheidenheid, vertelt zij over haar bijzondere loopbaan als danseres.   ‘Als kind was ik ongebruikelijk bewegelijk. In Hengelo begon ik als meisje van vier op de balletschool omdat ik gespannen schouders had. Daar moeten we vanaf, vond m’n moeder. Ze wilde zelf vroeger ook danseres worden, maar háár ouders waren daar op tegen. M’n moeder opgegroeid in Bandoeng, stimuleerde me om de dansvakopleiding in Den Haag te volgen, nadat ik door de toelatingsauditie kwam.’

Nancy ging naar de havo, maar voltooide niet het hbo aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag. Met een klasgenootje haalde Nancy namelijk de finale van de Prix de Lausanne, mocht een cursus in Amerika volgen en danste daarop voor zes maanden bij het Boston Ballet-2. Daarna kwam er een contract vrij bij het Nederlands Dans Theater-2, waar Nancy altijd al had willen werken. Ze danste er twee jaar en mocht vervolgens van artistiek leider Jiri Kylián naar het Nederlands Dans Theater-1. Toch zag Kylián haar aanvankelijk niet echt zitten, maar Nancy Euverink wist hem met haar prestaties te verrassen.

‘De beste carrière die een danser zich maar kan wensen’, zegt Nancy van haar inmiddels zeventienjarige loopbaan bij het Nederlands Dans Theater (NDT). Het NDT staat wereldwijd bekend als een toonaangevend, modern gezelschap van internationale dansers en choreografen. Het is een unieke prestatie van historische betekenis om als enig Nederlands theatergezelschap met goede recensies in The Met in New York en de Parijse Opera op te kunnen treden. Onder de visionaire, artistieke leiding van Jiri Kylián heeft het Nederlands Dans Theater sinds 1976 een bijna legendarische reputatie opgebouwd met uitzonderlijke performers en tot de verbeelding sprekende eigentijdse choreografieën.

Jaarlijks komen honderden dansers uit alle hoeken van de wereld naar de Schedeldoekshaven in Den Haag auditie te doen. Het Nederlands Dans Theater heeft specifiek strenge selectiecriteria bij het aannemen van nieuwe dansers: een gedegen klassieke basistechniek, een flexibel en esthetisch fysiek, het vermogen om snel nieuwe bewegingen op te pikken en te onthouden, het hebben van een natuurlijke, vloeiende bewegingskwaliteit, persoonlijkheid en – vooral voor het werk van Kylián en Hans van Manen – een uitgesproken muzikaliteit.

Nancy:’Choreografen dagen me uit om een gevoel in mijzelf te vinden. Ik laat m’n ego buiten de deur, want je stelt je als danser dienstbaar op. De onderlaagse spanning in Jiri’s werk intrigeert me: there’s more than meets the eye . Dat moet Indische mensen wel aanspreken. Jiri ziet hoe hij de individuele kwaliteiten van een danser kan ontdekken en gebruiken. Hij trekt de danser mee in een wereld van verbeelding en gevoel. Hij zegt tijdens een maakproces dingen tegen de danser als:”Nu kijk je in die richting met het gevoel alsof de tijd is stil gaan staan, maar je wilt verder”. Gemiddeld komt een nieuwe choreografie tot stand in vier à zes weken. Er komt een hele planning bij kijken, want er worden meestal verschillende choreografieën tegelijkertijd gemaakt. Soms steken er dan spanningen de kop op, maar die neemt iedereen op de koop toe, omdat we tenslotte voor hetzelfde doel werken: de voorstelling.’

Het Nederlands Dans Theater functioneert, zoals alle professionele theatergezelschappen, als een familie waarin jouw persoonlijkheid een plek moet kunnen vullen. Nancy heeft door haar talent een prominente plaats verworven binnen het ensemble. Als danseres combineert zij met haar fragiel aandoende lichaam haar zuivere klassieke lijnen met een ontroerende muzikaliteit.  In het voorjaar bewonderde ik haar in Workwithinwork van William Forsythe in het volle Lucent Dans Theater. Het excentrieke, dynamische bewegingsmateriaal van de bekende Amerikaanse dansmaker weet zij oogverblindend helder en lyrisch te vertolken. Na deze indrukwekende, expressieve uitvoering neemt ze onopvallend aan de zijlijn via een gebruikelijke revérence het enthousiaste applaus in ontvangst.  Nancy:”Ik dans voor de ervaring en voor wat ik kan geven. Soms heb je zo’n fantastische creatieperiode met een choreograaf en dan ineens is het voorbij. Dat is wel even moeilijk. Ik geef heel veel, maar daar voel ik me gelukkig bij.’

Na jaren voorspoed en succes voltrok zich in 1995 een drama: Nancy werd geconfronteerd met reuma. Nancy:’Op een ochtend werd ik wakker en kon door de pijn niet eens m’n dekbed optillen. Het was of ik elke dag zware grieppijn had en het ging maar niet weg. Ik heb toen een jaar niet kunnen dansen. Zes maanden leefde ik in angst en paniek. Wat moest ik met m’n leven?’

‘Ik heb heel veel steun gehad van Jiri Kylián en collega’s. Op een gegeven moment begon ik toch weer te dansen, ik werd sterker. Paul Lightfoot koos mij voor zijn choreografie Stil leven en wilde mijn kwetsbaarheid daarin centraal stellen. Het was voor mij een kans om iets negatiefs positief te maken. Ik was zo blij dat men mij accepteerde zoals ik was met mijn aandoening. Paul Lightfoot, Ohad Naharin en Mats Ek hebben mij allen begripvol begeleid in onze samenwerking. Ik heb een manier gevonden om met reuma om te gaan. Ik heb m’n dieet aangepast en na geruime tijd accepteerde ik hoe de situatie er voor stond: oké, dit is het, calm down en we zien wel. Ik werd rustig en begon met beter worden. Maar ik heb nog steeds last van m’n polsen. Met partneren (samen dansen) is dat soms vervelend. Al m’n danspartners zijn voorzichtig, hoewel ik eigenlijk wil dat ze mij niet anders behandelen. Ik vraag ze alleen om me niet op m’n polsen vast te pakken, maar er rondom.’

Vervolg: klik Moesson Aug 2004 #2

‘Van m’n familie heb ik de kracht gekregen om me door deze crisis heen te bijten. Van kleins af voelde ik me heel close met m’n opa, een hele fijne man. Mijn grootouders zijn naar Nederland gekomen om hun kinderen en kleinkinderen een beter leven te geven. Dat was in Indonesië vanwege de toenmalige discriminatie van Indische Nederlanders moeilijk.’

‘Ik ben me niet echt zo bewust van het Indische in mezelf, maar ik wil heel graag het land zien waar m’n grootouders en m’n moeder hebben geleefd. Bij het Nederlands Dans Theater is er geen tijd om dat te realiseren. We hebben vier weken vakantie, maar ik zou langere tijd in Indonesië willen zijn.’

‘Toen ik jong was, kreeg ik weinig te horen over Indië. Ik was er wel nieuwsgierig naar, maar m’n opa wilde er amper over praten. Veel later pas spraken m’n grootouders (familienaam:Elias) meer over Indië en de moeilijke periode in Nederland vlak er na. Misschien omdat ze dat nog wilden doorgeven voordat het te laat is. Er is bij hen veel onderdrukte emotie. Dat is niets voor mij, ik moet het eruit gooien. Mijn opa en oma waren trots toen ik naar het conservatorium ging. Af en toe kwamen ze naar een voorstelling kijken.’ ‘Over m’n toekomst heb ik hele verschillende ideeën. M’n danscarrière zit er bijna op en ik weet niet wat er daarna gaat gebeuren. Ik voel op dansgebied niet zo heel veel uitdagingen meer. Ik zie mezelf niet als choreografe. Ik denk niet dat ik een stijl heb en wil die ook niet echt ontwikkelen. Het repertoire van het Nederlands Dans Theater instuderen bij andere groepen en bij m’n oude opleiding, het Conservatorium vind ik heel leuk. Ik heb zo’n goede tijd op deze school gehad, fantastisch.’
Sinds afgelopen januari is de Zweed Anders Hellström beëdigd tot de nieuwe artistieke leider van het Nederlands Dans Theater. Jiri Kylián zal vermoedelijk achter de schermen actief blijven. Waarschijnlijk zullen jongere choreografen kansen krijgen om het repertoire te blijven vernieuwen. De interessante generatie dansers waartoe Nancy nog steeds behoort, zal langzamerhand plaats gaan maken voor nieuwe gezichten.

Het fascinerende talent van Nancy Euverink is van 16 tot en met 29 september te bewonderen in een coproductie van het Nederlands Dans Theater en het Residentieorkest, met choreografieën van Regina van Berkel en Meryl Tankard. Voor meer informatie over het komende seizoen: Nederlands Dans Theater, Schedeldoekshaven 60, Den Haag, telefoon 070 – 880 03 33.

Gerard Mosterd is choreograaf, docent en publicist. Hij maakt conceptuele, eigentijdse dansvoorstellingen vanuit Nederlands-Indische achtergrond. In 2002 toerde zijn voorstelling Lichtende Schemering door Java en Bali en in 2003 Please Let Me See Your Face in combinatie met een uitgebreide serie workshops aan Indonesische theateropleidingen. Afgelopen juni bracht hij op de Pasar Malam Besar het duet Jam Karet op, dat in juli ook op het Indonesian Dance Festival in Jakarta gespeeld werd. Eind dit jaar gaat een nieuwe voorstelling van hem in Nederland in première gebaseerd op Louis Couperus’ De stille kracht.